Ben jij wie je bent?

‘We hebben nu eenmaal allemaal ons eigen karakter. Je kunt jezelf niet veranderen. Je bent wie je bent.’

Bovenstaande tekst werd vandaag uitgesproken door iemand die heel dicht bij me staat. Iemand die al mijn hele leven grote invloed heeft op mij. Ik houd veel van deze persoon maar dit soort uitspraken vind ik onbegrijpelijk. Ik sta hier lijnrecht tegenover. Het beperkende karakter van de tekst benauwd me.

Ik kan geen gebied bedenken waarop de uitspraak wel van toepassing is. Fysiek, mentaal, zelfs muzikaal gezien ben ik ervan overtuigd dat de uitspraak geen stand houdt. De beste voetballers van de vorige eeuw waren niet degenen met het meeste talent. Het waren de mannen die het hardst getraind hebben en nooit opgaven. Het waren degenen die met hun doel duidelijk voor ogen vielen en weer opstonden. En weer vielen en weer opstonden. Net zolang tot hun doel was bereikt.

Jan Smit en Ed Sheeran zijn volgens mij ook om precies deze reden groot geworden. Zij hebben geen uitzonderlijk muzikaal talent. Zij hebben ontelbaar veel uren gewerkt, geoefend en geëxperimenteerd. Ze hebben alle tegenslagen met passie en daadkracht overwonnen. Ze hadden maar één doel en dat was succesvol worden. Niets hield hen tegen en om precies die reden hebben zij hun doel bereikt.

Wanneer Jan, Ed en de hardst werkende voetballers hadden gemeend dat zij onveranderbaar waren hadden wij nooit van hen gehoord. Wanneer zij de optie opgeven serieus hadden overwogen of tevreden waren geweest met de op dat moment aanwezige kennis en ervaring waren zij niet succesvol geworden.

In de literatuur spreekt Carol Dweck van een ‘fixed mindset’: een statische denkstijl en een ‘growth mindset’: een op groei gerichte denkstijl. Iemand met een statische denkstijl gelooft dat intelligentie vast staat. Deze personen vermijden uitdagingen en voelt zich snel aangevallen. Kritiek ervaren zij als een aanval en een bedreiging. Iemand met een op groei gerichte mindset gelooft dat je je basiskwaliteiten kunt ontwikkelen en dat de potentie van ieder individu onbekend is. Deze personen laten zich inspireren door het succes van anderen en geven niet op bij tegenslag. Kritiek zien zij als zinvol omdat ze er van kunnen leren. Iets wat ze met liefde doen.

Wanneer je je gedachten toestaat te denken in beperkingen in plaats van in kansen ben je gedoemd tot falen. Dan kun je beter gaan werken aan je denkstijl in plaats aan datgeen waar je passie ligt. Met een beperkende denkstijl ben je kansloos. Klinkt streng, klinkt onaardig, klinkt overdreven? Klinkt als … de harde waarheid. Het is bewezen. De tijd leert het ons al eeuwen.

Je zult maar een scholier zijn en een docent treffen met een ‘fixed mindset’. Of stel dat beide ouders zo in het leven staan. Dat laat sporen na. Mensen met voorbeeldposities zoals ouders en docenten zouden toch vanuit hun diepste wezen moeten geloven dat zij verschil kunnen maken? Dat ieder kind morgen tot meer in staat is dan hij vandaag laat zien?